TRANG TIN từ LHSVN http://www.lhsvn.com.vn

Người Nga đầu tiên đi khắp Việt Nam
06.11.2012

Những người Nga đầu tiên thăm Việt Nam vào cuối thế kỷ 19, như thường lệ, đã đến Sài Gòn và hiếm có ai đi tới các tỉnh xung quanh. Vậy thì ai trong số những vị khách viễn du từ xứ Nga xa xôi đã có dịp làm người đầu tiên vượt qua toàn bộ đất nước Việt Nam từ Bắc vào Nam? Sử gia Matxcơva Maksim Syunnerberg sẽ giải đáp câu hỏi này.


“Đó là Gregory De Vollan - nhà ngoại giao, nhà hoạt động xã hội, nhà văn kiêm nhà báo.

Sau khi tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Matxcơva, ông phục vụ tại Bộ Ngoại giao. Ông từng làm việc ở Hungary, Serbia, - nhân đây xin nói thêm rằng khi đó ông đã tình nguyện xung vào Quân đội Serbia và tham gia chiến đấu giải phóng đất nước này khỏi ách thống trị của Thổ Nhĩ Kỳ. Sau đó, De Vollan làm việc tại Nhật Bản. Ông đã đến thăm Trung Quốc, Ấn Độ, Birma, Campuchia, Xiêm. Năm 1891, trong một tháng ông đã vượt qua khắp Việt Nam từ Bắc vào Nam, cả đi bộ, cả dùng tàu thủy, và đi tàu hỏa theo tuyến đường sắt dài 18 km mà hồi đó vừa được đưa vào vận hành”.

Về chuyến đi của mình, De Vollan ghi lại trong tập kút ký, sau đó công bố trên tạp chí "Tổng quan Nga", còn vào năm 1894 đã xuất bản ở Saint-Peterburg thành cuốn sách riêng với tựa đề là "Trên thế giới bao la”. Phần ghi chép về Việt Nam rất thú vị và phong phú tài liệu thực tế, giúp cư dân Nga 120 năm trước hình dung ra được đất nước Việt Nam là như thế nào.

De Vollan đã viết rằng lịch sử Việt Nam "nổi bật đặc điểm chiến tranh liên tục và những cuộc phân tranh huynh đệ tương tàn”. Ông viết về triều đại Hậu Lê, về thời cai trị của chúa Trịnh và nhà Nguyễn, cuộc khởi nghĩa Tây Sơn, về việc Nguyễn Phúc Ánh chiếm ngai vàng, về các triều vua Gia Long, Minh Mạng, Tự Đức, Hiệp Hòa. Ông đã viết về cách người Pháp xâm nhập vào Việt Nam, họ đã làm thế nào để chia cắt và chiếm đất nước. Tác giả Nga này cũng viết về mối quan hệ phức tạp của Việt Nam và Trung Hoa, mà ông nhận xét rằng “trong nhiều năm dài đã ảnh hưởng đến đời sống Việt Nam".

De Vollan cấp cho các độc giả Nga đương thời những thông tin thú vị về ngôn ngữ Việt Nam với những thanh sắc biến tấu đa dạng, nhờ đó thay đổi ý nghĩa của những từ giống nhau khi viết ra. Học giả Nga thời ấy nhận xét rằng đây là nét đặc thù của tiếng Việt và theo De Vollan, cũng là khó khăn lớn đối với người nước ngoài khi học tiếng để giao tiếp với dân địa phương.

Trong số các vị khách Nga thăm Việt Nam thời xưa, De Vollan là người đầu tiên để lại những ghi chép mô tả Hải Phòng, mà như du khách Nga này đã viết, là đô thị có vẻ ngoài được kiến thiết tốt, với hàng chục nghìn cư dân người Việt, sáu nghìn người Hoa và 500 người Pháp. Xin các bạn lưu ý, đó là Hải Phòng vào năm 1891.

Như De Vollan xác nhận, suốt thời gian ông ở Hải Phòng trong nhóm người Âu hiện diện tại thành phố cửa biển này thường diễn ra những cuộc tranh cãi: thành phố nào của Việt Nam có lợi thế hơn - Hải Phòng hay là Hà Nội? Những người có cảm tình với Hà Nội hay nói rằng bản thân ý tưởng xây dựng Hải Phòng ở khu vực trũng thấp như vậy đã là sai ngay từ đầu. Người ta cũng nói, ở Hải Phòng không có nước ngọt, vì vậy chỉ có thể sống nhờ nước mưa. Có ý kiến dự đoán rằng Hải Phòng không bao giờ trở thành hải cảng tốt, vì khi ấy nơi cửa sông đã có hai bãi bồi lớn do phù sa đắp nên, và theo thời gian những bãi đất bồi này sẽ ngày càng rộng, choán lối ra vào của tàu thuyền.

Cuộc sống đã cho thấy sự thiếu chính xác của những ước đóan và phê phán này. Không chỉ cư dân hiện tại của Hải Phòng và tòan thể người Việt ngày nay, mà còn thêm cả hàng chục nghìn thuỷ thủ người Nga, từng đưa những con tàu lớn ra vào cảng Hải Phòng hồi giữa những năm năm mươi của thế kỷ 20, đều có thể cười nhạo những lời phán khá quả quyết của các vị khách Âu thuở ấy.

Tuy nhiên trong cuộc thảo luận vào năm 1891 ở Hải Phòng cũng có những ý tưởng sáng suốt. Thí dụ, như De Vollan cho biết, người ta đã nói về tính khả thi của việc xây dựng các cảng Hòn Gai và Cẩm Phả. Ý tưởng đó về sau đã tỏ ra là hợp lý. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, đặc biệt là thời kỳ Mỹ phong tỏa cảng Hải Phòng, các bến cảng Hòn Gai và Cẩm Phả đã trở thành cửa ngõ hàng hải vững chãi đáng tin cậy của Việt Nam.

Từ Hải Phòng nhà ngoại giao Nga xuôi Hà Nội, mà theo De Wollan kể lại, khi đó đang vươn lên giành danh hiệu thành phố lớn nhất – chỉ tính riêng dân Việt đã có 150 nghìn người.

Cây cầu nối không chỉ đơn giản nối thành phố với miền quê bờ bên kia sông Hồng, mà là cả một pho sử, - De Vollan nhận xét. Nếu không có cây cầu lớn, những chiếc xe kéo, ngựa, hành lý cần xếp lên sà lan, chèo ngược dòng một khoảng cách đáng kể để lên phía trên và từ đó mới thả xuôi xuống để ghé sang bờ sông bên kia. Hãy thử tưởng tượng, du khách Nga năm 1891 sẽ ghen tỵ đến thế nào với các cư dân và du khách của Hà Nội hôm nay, thành phố có nhiều cây cầu lớn nối với miền quê ngoại thành, trong số đó có cây cầu Thăng Long đẹp đẽ và hùng vĩ được các chuyên viên Nga góp công xây dựng khỏang 80 năm sau chuyến du ngọan của người đồng hương tiền bối De Vollan.

Tại Đà Nẵng, nhà ngoại giao Nga nghe khiếu nại về tình trạng trì trệ trong thương mại. Ông viết rằng, người dân địa phương gửi gắm nhiều hy vọng lớn lao vào tuyến đường sắt sẽ kết nối thành phố Đà Nẵng với phần còn lại của Việt Nam. Theo nhận định của De Vollan, xây dựng cảng tại đây là nhu cầu chính đáng giúp cho sự phát triển của Đà Nẵng, và như ta thấy, điều đó đã thành hiện thực trong thế kỷ 20.

Nhà ngoại giao Nga đến Nha Trang, lập tức say mê vẻ đẹp của vùng ven bờ và khỏang biển xanh trong với vô số hòn đảo nhỏ. "Nơi đây ban tặng niềm hân hoan không ngớt cho những người yêu thích khung cảnh đẹp", - De Vollan viết, dường như dự cảm được rằng một trăm năm sau ông, tại đây sẽ hiện lên quần thể nghỉ mát sang trọng đón tiếp nhiều vị khách từ muôn nơi đến nghỉ ngơi tắm biển, trong đó có nhiều người Nga.



URL của bản tin này::http://www.lhsvn.com.vn/modules.php?name=News&op=viewst&sid=2095

© TRANG TIN từ LHSVN contact: nkm1965@gmail.com